Informacje ogólne

Zasady dotyczące wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa w państwach członkowskich Unii Europejskiej reguluje dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/66/UE z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa (Dz. Urz. UE L 157 z dnia 27 maja 2014 r., str. 1 – 21), która została wdrożona do polskiego porządku prawnego z dniem 12 lutego 2018 r. na mocy ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 107).

Zgodnie z dyrektywą 2014/66/UE przeniesienie wewnątrz przedsiębiorstwa oznacza czasowe oddelegowanie, w celach zawodowych lub szkoleniowych, obywatela państwa trzeciego, którego miejsce pobytu w momencie składania wniosku o zezwolenie na przeniesienie wewnątrz przedsiębiorstwa znajduje się poza terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej, z przedsiębiorstwa, które ma siedzibę poza terytorium państwa członkowskiego i z którym obywatel państwa trzeciego jest związany, przed przeniesieniem i w trakcie przeniesienia, umową o pracę, do jednostki należącej do tego przedsiębiorstwa lub tej samej grupy przedsiębiorstw z siedzibą w tym państwie członkowskim, oraz w stosownym przypadku mobilność między jednostkami przyjmującymi mającymi siedzibę w jednym lub kilku drugich państwach członkowskich.

Przedsiębiorstwo zatrudniające obywatela kraju trzeciego, z którego ma on być  oddelegowany (tzw. pracodawca macierzysty) powinno mieć siedzibę poza terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia Wolnego Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej.

W ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa na zasadach określonych dyrektywą 2014/66/UE praca może być wykonywana wyłącznie w charakterze pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż.

Maksymalny okres jednego przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa na całym terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej wynosi 3 lata w przypadku pracowników kadry kierowniczej i specjalistów oraz 1 rok w przypadku pracowników odbywających staż. Po upływie tego okresu osoby te opuszczają terytorium państw członkowskich UE, chyba że otrzymały zezwolenie na pobyt na innej podstawie zgodnie z przepisami unijnymi lub krajowymi.

Bez uszczerbku dla swoich zobowiązań wynikających z umów międzynarodowych państwa członkowskie mogą wymagać, by pomiędzy zakończeniem maksymalnego okresu przeniesienia, a kolejnym wnioskiem dotyczącym tego samego obywatela państwa trzeciego do celów niniejszej dyrektywy w tym samym państwie członkowskim upłynął okres wynoszący do sześciu miesięcy.

Polskie przepisy nie przewidują powyższego okresu karencji pomiędzy kolejnymi przeniesieniami. Cudzoziemiec musi natomiast opuścić terytorium państw członkowskich UE, aby mogło się rozpocząć kolejne przeniesienie tego cudzoziemca na terytorium państw członkowskich UE, tj. aby mógł zostać ponownie złożony wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa.

Ważne definicje pojęć z ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2094 z późn. zm.):

Przeniesienie wewnątrz przedsiębiorstwa – czasowe oddelegowanie cudzoziemca, którego miejsce pobytu w chwili składania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa znajduje się poza terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej, przez pracodawcę macierzystego do jednostki przyjmującej oraz korzystanie z mobilności;

 Pracodawca macierzysty – osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, posiadająca siedzibę poza terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia Wolnego Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, która zatrudnia pracownika przenoszonego do jednostki przyjmującej przed jego przeniesieniem wewnątrz przedsiębiorstwa i w czasie tego przeniesienia;

 Jednostka przyjmująca – osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, do której jest przenoszony pracownik wewnątrz przedsiębiorstwa, i która:

a) jest w szczególności oddziałem lub przedstawicielstwem pracodawcy macierzystego będącego przedsiębiorcą zagranicznym lub

b) należy do tej samej grupy przedsiębiorstw co pracodawca macierzysty;

 Grupa przedsiębiorstw – co najmniej dwie osoby prawne lub jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, prowadzące działalność gospodarczą, które:

a) są powiązane ze sobą w sposób odpowiadający relacji spółki dominującej i spółki zależnej w rozumieniu art. 4 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych            (Dz.U. z 2017 r. poz. 1577) lub

b) pozostają z inną osobą prawną lub jednostką organizacyjną niebędącą osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, w takich stosunkach prawnych, że wynika z nich         podstawa do wywierania przez tę osobę prawną lub jednostkę organizacyjną decydującego     wpływu na ich działalność, z użyciem tożsamych wzorców i prawideł zarządzania;

Specjalista – cudzoziemiec pracujący w ramach grupy przedsiębiorstw, posiadający kluczową i specyficzną wiedzę dla obszarów działania jednostki przyjmującej, jej technik lub zarządzania nią, opartą na wysokich kwalifikacjach, w tym odpowiednim doświadczeniu zawodowym;

Pracownik odbywający staż – cudzoziemiec posiadający dyplom ukończenia studiów wyższych, który zostaje przeniesiony do jednostki przyjmującej w celu rozwoju zawodowego, w tym związanego z przygotowaniem do objęcia w przyszłości stanowiska u pracodawcy macierzystego lub w grupie przedsiębiorstw, lub odbycia szkolenia w zakresie technik lub metod prowadzenia działalności gospodarczej i który w czasie trwania przeniesienia otrzymuje wynagrodzenie;

Mobilność́ – uprawnienie cudzoziemca do wjazdu i pobytu na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej, wynikające z posiadania ważnego dokumentu pobytowego, o którym mowa w art. 1 ust. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1030/2002 z dnia 13 czerwca 2002 r. ustanawiającego jednolity wzór dokumentów pobytowych dla obywateli państw trzecich (Dz. Urz. UE L 157 z 15.06.2002, str. 1, z późn. Zm. – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 19, t. 6, str. 3, z późn. zm.) lub z posiadania ważnej wizy długoterminowej, o której mowa w art. 18 Konwencji Wykonawczej z dnia 19 czerwca 1990 r. do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. miedzy Rządami Państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach (Dz.Urz. UEL239 z 22.09.2000, str. 19, z późn. zm. – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 19, t. 2, str. 9, z późn. zm.), albo wydanej zgodnie z prawem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, niebędącego państwem obszaru Schengen, wydanych przez inne państwo członkowskie Unii Europejskiej niż̇ to, w którym cudzoziemiec korzysta z tego uprawnienia.

Mobilność́ długoterminowa pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż̇, w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa – mobilność́ pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż̇, w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa, przez okres przekraczający 90 dni w danym państwie członkowskim Unii Europejskiej.

Mobilność́ krótkoterminowa pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż̇, w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa – mobilność́ pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż̇, w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa, przez okres nieprzekraczający 90 dni w dowolnym okresie liczącym 180 dni w każdym państwie członkowskim Unii Europejskiej.

Zezwolenia na pobyt czasowy oraz mobilność krótkoterminowa na terytorium Polski

W celu wdrożenia dyrektywy 2014/66/UE do ustawy o cudzoziemcach zostały wprowadzone dwa nowe rodzaje zezwolenia na pobyt czasowy, tj. zezwolenie na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa oraz zezwolenie na pobyt czasowy w celu mobilności długoterminowej pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż, w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa, o których udzielenie może wystąpić jednostka przyjmująca mająca siedzibę na terytorium Polski, jak również przepisy stanowiące podstawę wjazdu, pobytu i wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ramach tzw. mobilności krótkoterminowej  pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż̇, w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa cudzoziemców posiadających dokumenty pobytowe wydane przez inne państwa członkowskie Unii Europejskiej z adnotacją „ICT”.

Warunkiem korzystania przez cudzoziemca z mobilności krótkoterminowej pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż̇, w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest spełnienie następujących warunków:

  • celem pobytu na terytorium Polski cudzoziemca jest wykonywanie pracy w jednostce przyjmującej mającej siedzibę w Rzeczypospolitej Polskiej w charakterze pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż, w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa;
  • posiadany przez cudzoziemca dokument pobytowy wydany przez inne państwo członkowskie Unii Europejskiej, zawiera adnotację „ICT”;
  • Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców otrzymał zawiadomienie od jednostki przyjmującej mającej siedzibę w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, które wydało temu cudzoziemcowi dokument pobytowy zawierający adnotację „ICT”, o zamiarze korzystania przez cudzoziemca z tej mobilności i nie wydał decyzji o sprzeciwie w terminie 20 dni.

Korzystanie na terytorium Polski z mobilności długoterminowej wymaga uzyskania zezwolenia na pobyt czasowy w celu korzystania z mobilności długoterminowej pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż, w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa.

Prawo do łączenia rodzin

Cudzoziemcy zamieszkujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w celu wykonywania pracy w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa, lub na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w celu korzystania z mobilności długoterminowej pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż, w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa, mają prawo do natychmiastowego łączenia rodzin, tj. uzyskania zezwolenia na pobyt czasowy w celu połączenia się z rodziną dla członków rodziny. Jeżeli wniosek o udzielenie członkowi rodziny zezwolenia na pobyt czasowy w celu połączenia się z rodziną został złożony w tym samym dniu lub w terminie 3 dni od dnia złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa, lub wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w celu korzystania z mobilności długoterminowej pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż, w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa, zezwolenia na pobyt czasowy w celu połączenia się z rodziną udziela lub odmawia jego udzielenia wojewoda właściwy ze względu na siedzibę jednostki przyjmującej.

W takim przypadku wojewoda udziela lub odmawia udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy w celu połączenia się z rodziną niezwłocznie po udzieleniu lub odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa, lub zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w celu korzystania z mobilności długoterminowej pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż, w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa.

Po udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy w celu połączenia się z rodziną, członkowie rodziny mogą wykonywać pracę na terytorium Polski bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę oraz mają prawo do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na terytorium Polski na zasadach dotyczących obywateli polskich.

Brak uprawnienia do uzyskania zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE

Do 5-letniego okresu pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uprawniającego do uzyskania zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE nie zalicza się pobytu cudzoziemca na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa, lub zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w celu korzystania z mobilności długoterminowej pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż, w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa.

Sankcje jakie mogą mieć zastosowanie do jednostki przyjmującej

Art. 120 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2018 r. poz. 1265 z późn. zm.):

  1. Kto powierza cudzoziemcowi nielegalne wykonywanie pracy podlega karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł.
  2. Kto za pomocą wprowadzenia cudzoziemca w błąd, wyzyskania błędu, wykorzystania zależności służbowej lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania doprowadza cudzoziemca do nielegalnego wykonywania pracy, podlega karze grzywny od 3000 zł do 30 000 zł.