Czy w sytuacji, gdy obywatel Wielkiej Brytanii przyjechał do Polski i zarejestrował tu swój pobyt przed 31.01.2020 r. a celem tego pobytu jest wykonywanie pracy to, aby zalegalizować swój pobyt na terenie RP jest on zobowiązany do złożenia wniosku o pobyt czasowy (i pracę) w okresie przejściowym wystąpienia Wielkiej Brytanii z UE tj. po 31.01.2020 r. czy w terminie po zakończeniu okresu przejściowego tj. po faktycznym opuszczeniu UE przez Wielką Brytanie (prognozowany termin 31.12.2020 r.).

Proszę również o informację czy aby ww. osoba mogła nadal wykonywać legalnie pracę na terenie RP, jej pracodawca jest zobowiązany wszcząć procedurę uzyskania zezwolenia na pracę. Tutaj również proszę wskazać datę, kiedy należy złożyć wniosek o zezwolenie na pracę tj. czy w trakcie okresu przejściowego czy po jego zakończeniu. (w szczególności dotyczyć to będzie sytuacji, gdy obywatel Wielkiej Brytanii nie złoży wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę).

Proszę też o odpowiedź na powyższe pytania dla sytuacji, gdy obywatel Wielkiej Brytanii, przebywający na terenie RP zarejestrował swój pobyt po 31.01.2020 r., ale przed wystąpieniem Wielkiej Brytanii z UE.

UMOWA O WYSTĄPIENIU ORAZ OKRES PRZEJŚCIOWY

Z dniem 1 lutego 2020r. Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej wystąpiło z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej.

Z dniem 1 lutego 2020r. weszła w życie Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej. Z datą tą rozpoczął się tzw. okres przejściowy, który zakończy się z dniem 31 grudnia 2020 r.

W okresie przejściowym prawo Unii ma zastosowanie do Zjednoczonego Królestwa i na jego terytorium, a odniesienia do państw członkowskich w mającym zastosowanie prawie Unii, rozumie się jako odniesienia obejmujące również Zjednoczone Królestwo, o ile Umowa nie stanowi inaczej.

Swoboda przepływu osób pomiędzy Zjednoczonym Królestwem a Unią Europejską w okresie przejściowym zostaje utrzymana do końca okresu przejściowego, tj. do dnia 31 grudnia 2020 r.

Na gruncie polskiego ustawodawstwa kwestie związane z okresem przejściowym, o którym mowa w art. 126 Umowy o wystąpieniu reguluje ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o okresie przejściowym, o którym mowa w Umowie o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1516).

Zgodnie z art.  1 w/w ustawy, w okresie przejściowym, o którym mowa w art. 126 Umowy o wystąpieniu (Dz. Urz. UE C 144 I z 25.04.2019, str. 1), ilekroć w przepisach odrębnych jest mowa o państwie członkowskim Unii Europejskiej lub Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowejrozumie się przez to również Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.

Zgodnie z obowiązującymi ogólnymi zasadami dotyczącymi prawa pobytu obywateli UE i członków ich rodzin na terytorium Polski, które będą także mieć zastosowanie do obywateli Zjednoczonego Królestwa i członków ich rodzin w okresie przejściowym – do końca 2020r., obywatelom tym oraz członkom ich rodzin nie są wydawane zezwolenia pobytowe oraz karty pobytu, których wydawanie przewiduje ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2018 r., poz. 2094 z późn. zm.). W odniesieniu do obywateli Zjednoczonego Królestwa, tak, jak wobec obywateli UE, przewidziany jest natomiast obowiązek zarejestrowania pobytu i uzyskanie zaświadczenia o zarejestrowaniu pobytu obywatela UE. Po upływie 5-letniego nieprzerwanego pobytu obywatel Zjednoczonego Królestwa może wnioskować o wydanie dokumentu potwierdzającego prawo stałego pobytu. Członkom rodziny obywateli Zjednoczonego Królestwa w okresie przejściowym wydawane będą na ich wniosek, na dotychczasowych zasadach: karta pobytu członka rodziny obywatela UE oraz karta stałego pobytu członka rodziny obywatela UE.

Zasady wjazdu i pobytu na terytorium Polski obywateli UE oraz członków ich rodzin reguluje ustawa z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. z 2019 r., poz. 293), która wdraża do polskiego porządku prawnego postanowienia dyrektywy 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium Państw Członkowskich (Dz. Urz. UE L 158 z 30.04.2004, str. 77).

Prawo pobytu do 3 miesięcy

Obywatele UE i członkowie ich rodzin, niebędący obywatelami UE mogą co do zasady przebywać w Polsce przez okres do 3 miesięcy bez konieczności spełniania jakichkolwiek warunków pobytu, innych niż posiadanie ważnego dokumentu podróży. Obywatel UE może posiadać inny ważny dokument potwierdzający jego tożsamość i obywatelstwo. Członkowie rodzin obywateli UE, niebędący obywatelami UE, powinni posiadać wizę w celu wjazdu do Polski, chyba, że są zwolnieni z tego wymogu.

Pobyt powyżej 3 miesięcy

Jeżeli pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej trwa przez okres dłuższy niż 3 miesiące, obywatel UE oraz członek jego rodziny posiadający obywatelstwo UE zobowiązani są zarejestrować swój pobyt, a członek rodziny niebędący obywatelem UE jest obowiązany uzyskać kartę pobytu członka rodziny obywatela UE.

Organem właściwym do zarejestrowania pobytu obywatela UE oraz wydania karty pobytu członka rodziny obywatela UE jest wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu obywatela UE.

W celu zarejestrowania pobytu obywatela UE (w tym członków jego rodziny będących również obywatelami UE) oraz uzyskania karty pobytu członka rodziny obywatela UE wymagane jest, aby obywatel UE spełniał warunki prawa pobytu powyżej 3 miesięcy.

Obywatelowi UE przysługuje prawo pobytu przez okres dłuższy niż 3 miesiące, w przypadku gdy spełnia jeden z następujących warunków:

  1. jest pracownikiem lub osobą pracującą na własny rachunek na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
  2. posiada wystarczające środki finansowedo utrzymania siebie i członków rodziny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tak aby nie stanowić obciążenia dla pomocy społecznej, oraz posiada odpowiednie ubezpieczenie zdrowotne;
  3. studiuje lub odbywa szkolenie zawodowew Rzeczypospolitej Polskiej oraz:
    posiada wystarczające środki finansowe do utrzymania siebie i członków rodziny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tak aby nie stanowić obciążenia dla pomocy społecznej oraz posiada odpowiednie ubezpieczenie zdrowotne,
  4. jest małżonkiem obywatela polskiego.

Pomimo istnienia obowiązku zarejestrowania pobytu obywatela UE, w przypadku pobytów na terytorium Polski dłuższych niż 3 miesiące, prawo pobytu obywatela UE przez okres przekraczający 3 miesiące wynika ze spełniania w/w warunków pobytu, a nie z zarejestrowania pobytu. Brak spełnienia obowiązku rejestracji pobytu nie oznacza dla obywatela UE braku prawa do pobytu na tym terytorium.

PO ZAKOŃCZENIU OKRESU PRZEJŚCIOWEGO PRZEWIDZIANEGO W UMOWIE O WYSTĄPIENIU

Po zakończeniu okresu przejściowego przewidzianego w Umowie o wystąpieniu, tj. od 1 stycznia 2021r. obywatele Wielkiej Brytanii i członkowie ich rodzin będą posiadać prawo pobytu lub prawo stałego w Polsce co do zasady na dotychczasowych warunkach jeśli:

  • korzystali z prawa pobytu (lub prawa stałego pobytu) w Polsce zgodnie z prawem UE przed zakończeniem okresu przejściowego (dotyczy to także obywateli UK, którzy wjechali do RP po dacie Brexitu, tj. po dniu 31 stycznia 2020r. a przed upływem okresu przejściowego);
  • w dalszym ciągu mieszkają w Polsce.

Prawo pobytu lub prawo stałego pobytu tych osób na terytorium Polski, będących beneficjentami Umowy Wystąpienia, będzie wynikać bezpośrednio z Umowy o wystąpieniu, jak również zostanie uregulowane w ustawie z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin, poprzez objęcie pojęciem „obywatela UE” stosowanego przez tą ustawę także obywateli Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, będących beneficjentami Umowy Wystąpienia, jak i objęcie pojęciem „członka rodziny” członków rodziny obywateli Zjednoczonego Królestwa będących również beneficjentami Umowy wystąpienia.

Zasady pobytu obywateli Zjednoczonego Królestwa oraz członków ich rodzin, będących beneficjentami Umowy Wystąpienia, będą analogiczne do tych, jakie mają zastosowanie do obywateli UE i członków ich rodzin, z uwzględnieniem pewnych modyfikacji wynikających z Umowy Wystąpienia.

Planuje się, że system ten będzie mieć w Polsce charakter deklaratoryjny – nie będzie obowiązku uzyskania nowego statusu pobytowego oraz dokumentu pobytowego, jako warunku legalnego pobytu w Polsce na podstawie Umowy Wystąpienia. Osoby kwalifikujące się do prawa pobytu na podstawie tej Umowy będą natomiast uprawnione do otrzymania zgodnie z warunkami określonymi w dyrektywie 2004/38/WE dokumentu pobytu, zawierającego oświadczenie, że został wydany zgodnie z niniejszą Umową.

Biorąc jednak pod uwagę praktyczne względy dotyczące korzystania z uprawnień beneficjentów Umowy o wystąpieniu zaleca się, aby wszyscy beneficjenci Umowy o wystąpieniu otrzymali dokumenty pobytowe zawierające adnotację odnoszącą się do tej Umowy.

W związku z powyższym planuje się wydawanie obywatelom Zjednoczonego Królestwa oraz członkom ich rodzin, będącym beneficjentami Umowy Wystąpienia na terytorium Polski, rodzajów dokumentów jakie są aktualnie wydawane obywatelom UE oraz członkom ich rodzin: zaświadczenia o zarejestrowaniu obywatela UE (na wniosek o zarejestrowanie pobytu), karty pobytu członka rodziny obywatela UE, oraz po nabyciu prawa stałego pobytu: dokumentu potwierdzającego prawo stałego pobytu oraz karty stałego pobytu członka rodziny obywatela UE. Dokumenty te będą przy tym zawierać adnotację, iż zostały wydane zgodnie z Umową Wystąpienia.

Obywatele Zjednoczonego Królestwa oraz członkowie ich rodzin, będący beneficjentami Umowy Wystąpienia na terytorium Polski, którzy uzyskali dokumenty pobytowe wydawane obywatelom UE oraz członkom ich rodzin do końca okresu przejściowego, będą mogli wystąpić do wojewody z wnioskiem o wymianę tych dokumentów na dokumenty zawierające adnotację, iż zostały wydane zgodnie z Umową Wystąpienia. Dokumenty pobytowe wydane przed upływem okresu przejściowego będą służyć jako dowód, że ich posiadacze są beneficjentami Umowy o wystąpieniu.

Z wnioskami o wydanie dokumentów pobytowych zawierających w/w adnotację, w tym o wymianę posiadanych dokumentów na dokument zawierający w/w adnotację będzie można występować począwszy od 1 stycznia 2021r.

Planuje się, że dokumenty pobytowe wydane obywatelom Wielkiej Brytanii i członkom ich rodzin przed końcem okresu przejściowego (zaświadczenie o rejestracji pobytu obywatela UE, dokument potwierdzający prawo stałego pobytu, karta pobytu członka rodziny obywatela UE oraz karta stałego pobytu rodziny członek obywatela UE) utracą ważność z dniem 1 stycznia 2022 r.

Wniosek o wymianę dokumentów pobytowych wydanych przed upływem okresu przejściowego należy zatem złożyć do 1 stycznia 2022 r.

Po tej dacie beneficjenci umowy o wystąpieniu na terytorium Polski, którzy nie skorzystali z możliwości wymiany dokumentu, będą mieli możliwość złożenia nowego wniosku o rejestrację pobytu i uzyskanie zaświadczenia o rejestracji, nowego wniosku o wydanie dokumentu potwierdzającego prawo stałego pobytu lub nowego wniosku o wydanie karty pobytu członka rodziny obywatela UE lub karty stałego pobytu członka rodziny obywatela UE. Dokumenty te będą zawierać adnotację dotyczącą Umowy o wystąpieniu.

Obywatel Zjednoczonego Królestwa będący pracownikiem przygranicznym, o którym mowa w art. 9 lit. b Umowy Wystąpienia, który przed dniem 31 grudnia 2020 r. będzie wykonywał pracę lub prowadził inną działalność zarobkową we własnym imieniu i na własny rachunek na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie podlegając obowiązkowi rejestracji pobytu (pobyty do 3 miesięcy), będzie natomiast obowiązany zarejestrować swój pobyt, jeżeli po upływie okresu przejściowego będzie kontynuował wykonywanie pracy lub w/w działalności jako pracownik przygraniczny tj. bez zamieszkiwania na terytorium Polski. Odmiennie od wyżej wymienionych zasad dotyczących obywateli UK zamieszkujących w Polsce przed upływem okresu przejściowego, m.in. jako pracownicy, uzyskanie statusu pracownika przygranicznego na podstawie Umowy Wystąpienia będzie uwarunkowane spełnieniem obowiązku zarejestrowania pobytu jako pracownik przygraniczny. Obywatel UK uzyska w ten sposób zaświadczenie o zarejestrowaniu pobytu obywatela UE, zawierające adnotację potwierdzającą posiadanie uprawnień pracownika przygranicznego na podstawie Umowy WystąpieniaMożliwe będzie także wprowadzenie ograniczenia czasowego do złożenia przez obywatela UK wniosku o zarejestrowanie pobytu jako pracownik przygraniczny na podstawie Umowy Wystąpienia. Z wnioskiem o zarejestrowanie pobytu jako pracownik przygraniczny (i uzyskanie w wyniku zarejestrowania pobytu zaświadczenia o rejestracji pobytu dla pracownika przygranicznego) będzie można występować począwszy od 1 stycznia 2021r.

Kwestia uprawnienia cudzoziemców (w tym obywateli UE) do wykonywania pracy na terytorium Polski, w tym wymogu posiadania zezwolenia na pracę, należy do zakresu właściwości Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.