Brexit – możliwe scenariusze

7 sierpnia 2019 r.

Rada Europejska w dniu 10 kwietnia 2019 r. przedłużyła termin wystąpienia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej do dnia 31 października 2019 r. Przedłużenie ma na celu umożliwienia ratyfikacji umowy o wystąpieniu Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej. Jeżeli do wystąpienia Zjednoczonego Królestwa miałoby dojść na podstawie umowy, to nastąpi to pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dojdzie do ratyfikacji. Termin Brexitu nie powinien być dłuższy niż do dnia 31 października 2019 r.

Nadal nie jest rozstrzygnięte na jakich zasadach nastąpi Brexit. Urząd do Spraw Cudzoziemców przedstawia aktualnie możliwe scenariusze wystąpienia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej i uzależnione od nich zasady pobytu obywateli Wielkiej Brytanii w Polsce po Brexicie.

Scenariusz 1:

Brexit na podstawie umowy wystąpienia między Wielką Brytanią i Unią Europejską

Umowa wystąpienia nie przeszła niezbędnych procedur wewnętrznych w Wielkiej Brytanii i tym samym nie wiadomo czy będzie obowiązywać.

Główne założenia umowy wystąpienia:

okres przejściowy od daty wejścia w życie umowy do 31 grudnia 2020 r. W jego trakcie zasady pobytu i pracy obywateli Wielkiej Brytanii w Polsce pozostaną bez zmian. Swoboda przepływu osób pomiędzy Wielką Brytanią, a UE zostanie zatem w tym okresie utrzymana;

– po zakończeniu okresu przejściowego obywatele Wielkiej Brytanii i członkowie ich rodzin będą posiadać prawo pobytu w Polsce jeśli:

  • korzystali z prawa pobytu w Polsce zgodnie z prawem UE przed zakończeniem okresu przejściowego;
  • w dalszym ciągu mieszkają w Polsce.

– prawo stałego pobytu będzie przysługiwać co do zasady po upływie 5 lat nieprzerwanego pobytu. Okresy legalnego pobytu lub pracy zgodnie z prawem Unii, przypadające na czas przed zakończeniem okresu przejściowego i po nim, będą wliczane do wymaganego okresu uprawniającego do nabycia prawa stałego pobytu;

potwierdzeniem posiadania prawa pobytu lub prawa stałego pobytu będzie dokument zawierający adnotację, że został wydany zgodnie z umową wystąpienia;

– dokumenty będą wydawały urzędy wojewódzkie właściwe ze względu na miejsce pobytu.

Scenariusz 2:

Brexit bez zawarcia umowy między Wielką Brytanią i Unią Europejską (tzw. bezumowny)

Na wypadek braku wejścia w życie umowy wystąpienia pomiędzy Wielką Brytanią a Unią Europejską uchwalona została ustawa z dnia 15 marca 2019 r.  o uregulowaniu niektórych spraw w związku z wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej bez zawarcia umowy, o której mowa w art. 50 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.U. z 2019 r. poz. 622) regulująca m.in. status pobytowy obywateli tego państwa oraz członków ich rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.  Wejdzie ona w życie z dniem wystąpienia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej. W obecnym stanie prawnym do bezumownego wystąpienia wciąż może dojść w dniu 1 listopada 2019 r. (gdyby nie doszło do ratyfikacji umowy wystąpienia do tego dnia).

Główne założenia ustawy regulującej status pobytowy Brytyjczyków w Polsce:

od daty Brexitu do 31 grudnia 2020 r. pobyt i praca obywateli Wielkiej Brytanii i członków ich rodzin będą uznawane za legalne jeśli dzień przed Brexitem będą posiadali prawo pobytu w Polsce;

wprowadzenie nowych, dedykowanych dla Brytyjczyków rodzajów zezwoleń na pobyt czasowy (na 5 lat) i stały (na czas nieokreślony), o które będzie można się ubiegać w okresie od daty Brexitu do 31 grudnia 2020 r.;

domniemanie posiadania prawa pobytu lub prawa stałego pobytu w Polsce dzień przed Brexitem dla osób posiadających w tym dniu zaświadczenie o zarejestrowaniu pobytu obywatela UE, dokument potwierdzający prawo stałego pobytu, kartę pobytu lub kartę stałego pobytu członka rodziny obywatela UE – uproszczenie postępowania o zezwolenie na pobyt czasowy lub stały dedykowanego Brytyjczykom;

UWAGA: uzyskanie stosownych zezwoleń po Brexicie będzie znacząco łatwiejsze dla osób posiadających ww. dokumenty. Rejestracja pobytu i uzyskanie kart pobytu członka rodziny obywatela UE może być więc ułatwieniem dla obywateli Wielkiej Brytanii i członków ich rodzin, którzy będą chcieli pozostać w Polsce po Brexicie. Czynności tych można dokonać bezpłatnie w urzędzie wojewódzkim.

uprawnienie do uzyskania zezwolenia na pobyt stały po upływie 5 lat legalnego nieprzerwanego pobytu również po Brexicie, na określonych warunkach;

– uzyskanie zezwolenia na pobyt będzie uprawniało do podejmowania pracy;

– wnioski o zezwolenia na pobyt będą rozpatrywane przez urzędy wojewódzkie właściwe ze względu na miejsce przebywania.

Scenariusz 3:

Zmiana terminu Brexitu

Istnieje także możliwość ponownego przesunięcia daty wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej. Aby do tego doszło Rada Europejska w porozumieniu z Wielką Brytanią musiałyby podjąć jednomyślną decyzję o wydłużeniu okresu negocjacji.