Słownik

AZYL

forma ochrony udzielana cudzoziemcom w sytuacji, gdy jest to niezbędne do zapewnienia im ochrony oraz gdy przemawia za tym ważny interes Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzje w sprawach udzielania i pozbawiania azylu wydaje Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, po uzyskaniu zgody ministra właściwego do spraw zagranicznych. Cudzoziemcowi, któremu udzielono azylu, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydaje zezwolenie na osiedlenie się oraz kartę pobytu.

 

CENTRALNY ORGAN WIZOWY (COW)

organ odpowiedzialny za przeprowadzenie konsultacji, w tym konsultacji elektronicznych, o których mowa w art. 17 ust. 2 Konwencji Wykonawczej z dnia 19 czerwca 1990 r. do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. między Rządami Państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach.

 

CUDZOZIEMIEC

każdy, kto nie posiada obywatelstwa polskiego.

 

DOKUMENT PODRÓŻY PRZEWIDZIANY W KONWENCJI GENEWSKIEJ (GDP)

dokument podróży wydawany cudzoziemcom, którzy uzyskali status uchodźcy. Okres ważności dokumentu GDP wynosi 2 lata. Dokument GDP wydaje i wymienia Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Począwszy od dnia 29 czerwca 2009 r. w dokumentach GDP zamieszcza się w formie elektronicznej dane biometryczne (wizerunek twarzy i odciski linii papilarnych).

 

KARTA POBYTU

potwierdza tożsamość cudzoziemca podczas jego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz uprawnia, wraz z dokumentem podróży, do wielokrotnego przekraczania granicy bez konieczności uzyskania wizy. Kartę pobytu wydaje wojewoda, który wydał zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, zezwolenie na osiedlenie się lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE. Karta pobytu wydana cudzoziemcowi, który uzyskał:

– potwierdza tożsamość cudzoziemca podczas jego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz uprawnia, wraz z dokumentem podróży, do wielokrotnego przekraczania granicy bez konieczności uzyskania wizy. Kartę pobytu wydaje wojewoda, który wydał zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, zezwolenie na osiedlenie się lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE. Karta pobytu wydana cudzoziemcowi, który uzyskał:

  1. zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, jest ważna przez okres tego zezwolenia;
  2. zezwolenie na osiedlenie się, jest ważna 10 lat;
  3. zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE, jest ważna 5 lat.

Karta pobytu jest dokumentem wydawanym także cudzoziemcom, którzy uzyskali ochronę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W zależności od rodzaju udzielonej ochrony zróżnicowany jest okres ważności wydanej cudzoziemcowi karty pobytu. Okres ten wynosi:

  1. 3 lata w przypadku nadania statusu uchodźcy;
  2. 2 lata w sytuacji korzystania z ochrony uzupełniającej;
  3. 1 rok w przypadku udzielenia zgody na pobyt tolerowany.

Cudzoziemcom posiadającym status uchodźcy lub korzystającym z ochrony uzupełniającej kartę pobytu wydaje i wymienia Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Osobom, którym udzielono zgody na pobyt tolerowany kartę pobytu wydaje Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców lub Wojewoda.

 

KONWENCJA GENEWSKA

Konwencja dotyczącą statusu uchodźców, sporządzoną w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 i 516).

 

KRAJ POCHODZENIA

państwo, którego obywatelem jest cudzoziemiec, a w przypadku cudzoziemca, którego obywatelstwa nie da się ustalić lub który nie posiada obywatelstwa żadnego państwa – państwo, w którym stale zamieszkuje.

 

OCHRONA UZUPEŁNIAJĄCA

międzynarodowa forma ochrony udzielana osobom, którym odmówiono nadania statusu uchodźcy, lecz którzy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia będą realnie narażeni na ryzyko doznania poważnej krzywdy poprzez:

  1. orzeczenie kary śmierci lub egzekucję;
  2. tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie;
  3. poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia, wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji wewnętrznego lub międzynarodowego konfliktu zbrojnego.

 

PAŃSTWO CZŁONKOWSKIE

państwo członkowskie Unii Europejskiej lub inne państwo, które stosuje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. (tzw. rozporządzenie Dublin III).

 

POLSKI DOKUMENT PODRÓŻY DLA CUDZOZIEMCA

wydaje się na wniosek cudzoziemca, który posiada zezwolenie na osiedlenie się, zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE lub korzysta z ochrony uzupełniającej, jeżeli utracił on dokument podróży albo gdy jego dokument podróży uległ zniszczeniu bądź utracił ważność, a uzyskanie przez cudzoziemca nowego dokumentu podróży nie jest możliwe. Uprawnia do wielokrotnego przekraczania granicy i jest ważny przez okres do 1 roku. Posiadanie polskiego dokumentu podróży nie zwalnia cudzoziemca od obowiązku podjęcia działań w celu uzyskania dokumentu podróży. Polski dokument podróży dla cudzoziemca wydaje wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu cudzoziemca.

 

POLSKI DOKUMENT TOŻSAMOŚCI CUDZOZIEMCA

potwierdza tożsamość cudzoziemca podczas pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie potwierdza jego obywatelstwa. Dokument ten nie uprawnia do przekroczenia granicy. Posiadanie przez cudzoziemca polskiego dokumentu tożsamości cudzoziemca nie zwalnia od obowiązku uzyskania wizy, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, zezwolenia na osiedlenie się lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego WE. Polski dokument tożsamości cudzoziemca może być wydany małoletniemu cudzoziemcowi urodzonemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywającemu na tym terytorium bez opieki rodziców, który nie posiada dokumentu podróży, jeżeli nie sprzeciwia się temu interes Rzeczypospolitej Polskiej oraz przemawia za tym dobro dziecka, a uzyskanie przez niego dokumentu podróży napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody. W szczególnie uzasadnionych przypadkach polski dokument tożsamości cudzoziemca może być wydany cudzoziemcowi, który nie posiada żadnego obywatelstwa i przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez dokumentu podróży, jeżeli przemawia za tym interes Rzeczypospolitej Polskiej oraz gdy uzyskanie przez cudzoziemca innego dokumentu potwierdzającego tożsamość nie jest możliwe. Polski dokument tożsamości cudzoziemca jest ważny przez okres do 1 roku. Po upływie terminu ważności może być wydany kolejny dokument tożsamości na okres nie dłuższy niż 2 lata. Polski dokument podróży dla cudzoziemca i polski dokument tożsamości cudzoziemca wydaje wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu cudzoziemca.

 

PRZEWOŹNIK

osoba fizyczna lub prawna zajmującą się zarobkowo przewozem osób drogą powietrzną, morską lub lądową.

 

RADA DO SPRAW UCHODŹCÓW

organ administracji publicznej rozpatrujący odwołania od decyzji i zażalenia na postanowienia wydane przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w większości spraw związanych z nadawaniem lub pozbawianiem statusu uchodźcy oraz udzielaniem lub pozbawianiem ochrony uzupełniającej. Radzie do Spraw Uchodźców przysługują uprawnienia organu wyższego stopnia w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Rada do Spraw Uchodźców jest także organem właściwym w sprawach wznowienia postępowania, uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności wydanych decyzji lub postanowień.

 

STATUS UCHODŹCY

międzynarodowa forma ochrony udzielana osobom, które na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie mogą lub nie chcą korzystać z ochrony tego kraju. Status uchodźcy nadawany jest także małoletniemu dziecku cudzoziemca, który uzyskał status uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej, urodzonemu na tym terytorium.

 

STREF TRANZYTOWA LOTNISKA MIĘDZYNARODOWEGO

teren lotniska międzynarodowego położonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, rozciągający się między pokładem statku powietrznego a stanowiskiem kontroli granicznej, który obejmuje płytę oraz pomieszczenia lotniska.

 

SZEF URZĘDU DO SPRAW CUDZOZIEMCÓW

jest centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach wjazdu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przejazdu przez to terytorium, pobytu na nim i wyjazdu z niego, nadawania statusu uchodźcy, udzielania cudzoziemcom azylu, udzielania ochrony uzupełniającej, wyrażania zgody na pobyt tolerowany oraz udzielania ochrony czasowej, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych dla innych organów. Minister właściwy do spraw wewnętrznych sprawuje nadzór nad Szefem Urzędu.

 

TYMCZASOWE ZAŚWIADCZENIE TOŻSAMOŚCI CUDZOZIEMCA (TZTC)

dokument wydawany cudzoziemcom ubiegającym się o nadanie statusu uchodźcy w okresie trwania postępowania statusowego. Tymczasowe zaświadczenie tożsamości cudzoziemca, w okresie swojej ważności, potwierdza tożsamość osoby, której zostało wydane, i uprawnia tę osobę oraz małoletnie dzieci, których dane zostały tam wpisane, do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pierwszy dokument TZTC wydaje z urzędu organ Straży Granicznej, który przyjął wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Kolejne dokumenty TZTC wymienia i wydaje Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców na wniosek cudzoziemca.

 

TYMCZASOWY POLSKI DOKUMENT PODRÓŻY DLA CUDZOZIEMCA

wydaje się cudzoziemcowi posiadającemu zezwolenie na osiedlenie się, zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE lub zgodę na pobyt tolerowany, posiadającemu status uchodźcy lub korzystającemu z ochrony uzupełniającej, który podczas pobytu za granicą utracił swój dokument podróży albo którego dokument podróży uległ zniszczeniu bądź utracił ważność, zamierzającemu powrócić na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdy uzyskanie przez niego innego dokumentu podróży nie jest możliwe. Może być wydany cudzoziemcowi przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który nie posiada dokumentu podróży kraju pochodzenia albo którego dokument podróży uległ zniszczeniu bądź utracił ważność, zamierzającemu opuścić to terytorium, gdy uzyskanie przez niego innego dokumentu podróży nie jest możliwe. Tymczasowy polski dokument podróży dla cudzoziemca wydaje:

  1. za granicą – konsul;
  2. w kraju – wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu cudzoziemca, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach – komendant placówki Straży Granicznej.

 

UCHODŹCA

osoba, która na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem, i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa, albo która nie ma żadnego obywatelstwa i znajdując się na skutek podobnych zdarzeń, poza państwem swojego dawnego stałego zamieszkania nie może lub nie chce z powodu tych obaw powrócić do tego państwa (art. 1A ust. 2 Konwencji Genewskiej z 1951 r.).

 

WIZA

zezwolenie wydane cudzoziemcowi przez organ polski lub organ, którego właściwość w tej sprawie wynika z postanowień umów międzynarodowych obowiązujących Rzeczpospolitą Polską lub organ państw obszaru Schengen, uprawniające go do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub innych państw obszaru Schengen, przejazdu przez to terytorium i pobytu na nim w czasie, w celu i na warunkach w nim określonych.

 

WIZA POBYTOWA JEDNOLITA

wiza, o której mowa w art. 10 Konwencji Wykonawczej z dnia 19 czerwca 1990 r. do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. między Rządami Państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach (Dz. Urz. UE L 239 z 22.09.2000, str. 19, z późn. zm.).

 

WIZA POBYTOWA KRAJOWA

wiza uprawniająca do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przejazdu przez to terytorium i pobytu na nim.